تشخیص دقیق مشکلات غدد بزاقی زمانی درست تشخیص داده میشوند که توسط روشی مناسب انجام شوند. رادیولوژی سیالوگرافی یکی از تخصصیترین تکنیکهای تصویربرداری است که با استفاده از تزریق ماده حاجب، ساختار و عملکرد غدد بزاقی را بهطور کاملا شفاف نشان میدهد. این روش به پزشکان کمک میکنند تا انسداد مجاری، عفونتها، تومورها و التهابهای پنهان را با دقتی چشمگیر شناسایی کنند و مسیر درمان را دقیقتر و سریعتر پیش ببرند. مرکز تصویربرداری جام جم شهریار با بهرهگیری از تجهیزات پیشرفته، مواد حاجب استاندارد و تیم رادیولوژی باتجربه، شرایطی فراهم کرده است تا افراد بتوانند سیالوگرافی را در محیطی ایمن و کاملا حرفهای انجام دهند.
رادیولوژی سیالوگرافی (Sialography) چیست؟
سیالوگرافی یک روش تصویربرداری رادیولوژیک است که در آن مجرای غدد بزاقی (معمولا پاروتید و سابماندیبولار) با تزریق ماده حاجب و سپس گرفتن عکس با اشعه X بررسی میشود. این روش برای تشخیص انسداد، سنگ، تنگی و التهاب مجاری بزاقی کاربرد دارد.
کاربرد رادیولوژی سیالوگرافی
سیالوگرافی یکی از بهترین روشها برای بررسی مجرای غدد بزاقی است و عمدتا برای تشخیص بیماریهای انسدادی، التهابی و ساختاری استفاده میشود. کاربردهای رادیولوژی سیالوگرافی عبارتند از:
- تشخیص سنگ غدد بزاقی (Sialolithiasis)
- تشخیص انسداد مجاری بزاقی
- تشخیص تنگی مجرا (Stricture)
- تشخیص بیماریهای مزمن سیستمیک مانند سندرم شوگرن
- پیگیری وضعیت بیمار پس از جراحی مجاری بزاقی
بیشتر بخوانید: رادیولوژی پانورکس دیجیتال
روش انجام سیالوگرافی
برای انجام سیالوگرافی پزشک یا تکنولوژیست با ابزارهای کوچک دهانه مجرا را مشخص و بهآرامی باز میکند. سپس یک لوله بسیار نازک و نرم وارد مجرا میشود تا مسیر برای تزریق ماده حاجب باز بماند. مقدار کمی ماده یدی با فشار بسیار کم و کنترلشده به داخل مجرا تزریق میشود تا مسیر مجاری و ساختمان غده پر شود. پس از تزریق با استفاده از اشعه ایکس (رادیوگرافی) یا در برخی مراکز با سیتی اسکن، از مجاری بزاقی عکس گرفته میشود. این تصاویر میتوانند انسداد، تنگی، سنگ بزاقی یا التهاب را نشان دهند و بعد از تصویربرداری کانولا برداشته میشود.
اقدامات قبل از رادیولوژی سیالوگرافی
اقدامات قبل از سیالوگرافی معمولا ساده است، اما رعایت آنها به ایمنی و کیفیت بهتر تصاویر کمک میکند. برخی از مهمترین اقدامات قبل از رادیولوژی سیالوگرافی عبارتند از:
- معمولا نیاز به ناشتا بودن نیست مگر اینکه پزشک توصیه کرده باشند.
- بهتر است قبل از مراجعه، مسواک زده شود تا دهان تمیز باشد و احتمال آلودگی هنگام ورود کانولا کاهش یابد.
- اگر بیمار حساسیت به مواد حاجب یددار، غذاهای دریایی یا داروهای خاص دارد، باید قبل از انجام سیالوگرافی به پزشک اطلاع دهد.
- زنان در صورت احتمال بارداری یا وجود بارداری باید حتما به پزشک اطلاع دهند.
- معمولا نیازی به قطع دارو نیست، اما اگر دارویی مصرف میکنید که روی بزاق تاثیر میگذارد (مثل آنتیهیستامینها یا داروهای ضدافسردگی خشککننده دهان)، بهتر است پزشک را در جریان بگذارید.
- اگر عفونت یا التهاب فعلی وجود داشته باشد، انجام سیالوگرافی به زمان دیگری موکول خواهد شد.
- اگر پروتز یا پلاک متحرک دارید، بهتر است قبل از تصویربرداری خارج شود.
نحوه دریافت خدمات رادیولوژی سیالوگرافی در مرکز شهریار
یکی از بهترین مراکز برای انجام رادیولوژی سیالوگرافی، مرکز جام جم شهریار است. زیرا این مرکز دارای تجهیزات و کادری حرفهای برای انجام سیالوگرافی است و شما میتوانید در هر ساعت از شبانهروز و در تمام روزهای هفته برای انجام حتی ایام تعطیل به این مرکز مراجعه کنید. در صورت دریافت اطلاعات دقیقتر نیز میتوانید با کارشناسان این مرکز تماس بگیرید تا آنها مشاورههای لازم را در اختیار شما قرار دهند.
مزایا انجام خدمات رادیولوژی سیالوگرافی در مرکز جام جم شهریار
سیالوگرافی ساختار داخلی مجاری و غدد بزاقی را با وضوح بالا نشان میدهد و برای ارزیابی تنگی، انسداد یا آسیب مجاری بسیار دقیق است. برخی از مهمترین مزایای انجام خدمات رادیولوژی سیالوگرافی در مرکز جام جم شهریار:
- تشخیص سنگهای بزاقی (سیالولیتیازیس): حتی سنگهای کوچک داخل مجرا که ممکن است در سونوگرافی یا معاینه دیده نشوند، با سیالوگرافی قابل شناسایی هستند.
- هزینه کمتر نسبت به روشهای پیشرفتهتر: معمولا نسبت به CT یا MRI هزینه پایینتری دارد و همچنان اطلاعات کافی ارائه میدهد.
- توانایی نمایش جزئیات: این روش علاوه بر شکل مجرا، نحوه پر شدن و تخلیه آن را نیز نشان میدهد که در تشخیص اختلالات کارکردی اهمیت دارد.
- انجام خدمات به صورت شبانه روزی: مرکز شهریار رادیولوزی سیالوگرافی را در تمام روزهای هفته حتی روزهای تعطیل نیز انجام میدهد.
- بدون نیاز به بیهوشی: فقط با بیحسی موضعی یا بدون آن انجام میشود و برای بیماران کمخطر است.
- حداقل تهاجمی بودن: وارد کردن کانولا به دهانه مجرا کمتهاجمی است و بهطور کلی خطرات جدی ندارد.
بیشتر بخوانید: سونوهیستروگرافی
عوارض رادیولوژی سیالوگرافی
رادیولوژی سیالوگرافی نیز مانند سایر روشهای تصویربرداری دارای عوارض مختلفی است، البته این عوارض موقتی هستند و بعد از چند ساعت یا چند روز از بین میروند. در جدول زیر عوارض رادیولوژ سیالوگرافی را میتوانید بخوانید:
| عوارض سیالوگرافی | توضیحات |
| درد و ناراحتی خفیف در هنگام یا بعد از تزریق | معمولا ناشی از فشار داخل مجرا یا تحریک غده که بعد از چند ساعت برطرف میشود |
| تورم موقت غده بزاقی | به علت پر شدن مجرا با ماده حاجب، بیشتر در غده سابماندیبولار دیده میشود که چند ساعت تا یک روز طول میکشد. |
| خروج ماده حاجب به خارج از مجرا | اگر مجرا آسیبدیده، ملتهب یا بیش از حد تحت فشار باشد باعث خروج ماده حاجب به خارج از مجرا میشود. |
| عفونت | بسیار نادر است و در شرایط خاص ایجاد میشود. |
| واکنش آلرژیک به ماده حاجب یددار | کم خطر است و با قرمزی، خارش و تهوع ایجاد میشود. |
| آسیب به دهانه مجرا | بر اثرورود سوند با فشار ایجاد میشود. |
| خشکی دهان موقت | به علت تحریک غده یا مجرا بعد از تزریق حاجب ایجاد میشود و طی یک روز برطرف میشود. |
کلام پایانی
سیالوگرافی یکی از دقیقترین روشهای رادیولوژی برای تشخیص بیماریهای غدد بزاقی مانند سنگ، انسداد، تنگی و التهاب مزمن است. روشی که اگر بهصورت اصولی و با تجهیزات استاندارد انجام شود، میتواند نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و درمان موثر بیمار داشته باشد. اگر بهدنبال انجام سیالوگرافی با کیفیت تصویربرداری بالا، پروتکل دقیق، تجهیزات دیجیتال و تیم تخصصی رادیولوژی هستید، میتوانید مرکز تصویربرداری جام جم شهریار را انتخاب کنید. در این مرکز سیالوگرافی با رعایت تمام اصول بهداشتی، استفاده از مواد حاجب استاندارد و تفسیر دقیق آزمایش توسط متخصصان انجام میشود. برای دریافت مشاوره، نوبتدهی و اطلاع از خدمات تصویربرداری، کافی است همین امروز با مرکز تماس بگیرید و یا بدون نوبت از خدمات تخصصی آن بهرهمند شوید.
سوالات متداول
این روش دردناک نیست، فقط در برخی شرایط بیمار هنگام قرار دادن کانولا در دهانه مجرا کمی احساس فشار یا ناراحتی داشته باشد.
ماده حاجب مورد استفاده اغلب حاوی ید است و بهطور کلی بیخطر محسوب میشود. با این حال اگر فرد سابقه آلرژی به مواد حاجب یددار داشته باشد، باید قبل از انجام سیالوگرافی اطلاع دهد.
به دلیل استفاده از اشعه ایکس، انجام سیالوگرافی در دوران بارداری توصیه نمیشود.
کل فرآیند بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول میکشد، بسته به اینکه کدام غده بررسی شود و وضعیت مجرا چگونه باشد.