اسکن پاراتیروئید یکی از دقیقترین روشهای تصویربرداری پزشکی هستهای برای تشخیص اختلالات غدد پاراتیروئید، مخصوصا پرکاری پاراتیروئید و آدنوم است. این اسکن به پزشکان کمک میکند تا با دقت بالا محل غده غیرطبیعی را شناسایی کرده و بهترین تصمیم درمانی یا جراحی را اتخاذ کنند. امروزه تشخیص بهموقع این اختلالات نقش مهمی در پیشگیری از عوارضی مانند پوکی استخوان، سنگ کلیه و اختلالات متابولیک دارد. مرکز تصویربرداری جام جم شهریار با بهرهگیری از تجهیزات پیشرفته پزشکی هستهای، کادر مجرب و تفسیر تخصصی نتایج، خدمات اسکن پاراتیروئید را با دقت بالا و در کوتاهترین زمان ممکن ارائه میدهد. رعایت کامل استانداردهای ایمنی، استفاده از مواد رادیودارو با کیفیت و پاسخدهی سریع، این مرکز را به یکی از انتخابهای مطمئن برای بیمارانی که در شهریار یا در مناطق ملارد، قدس، امیریه، وحیدیه، اندیشه و کرج هستند، تبدیل کرده است.
اسکن پاراتیروئید چیست؟
اسکن پاراتیروئید یک روش تصویربرداری پزشکی هستهای است که برای بررسی عملکرد و تشخیص بیماریهای غدد پاراتیروئید استفاده میشود. در این روش مقدار کمی ماده رادیواکتیو بیخطر (معمولا سستامیبی) بهصورت تزریق وریدی وارد بدن میشود و سپس با دستگاه گاما کمرا، تصاویر دقیقی از ناحیه گردن و گاهی قفسه سینه تهیه میگردد. این اسکن بهویژه برای تشخیص پرکاری پاراتیروئید و شناسایی آدنوم (بزرگشدگی غیرطبیعی) غده پاراتیروئید کاربرد دارد و به پزشک کمک میکند محل دقیق غده درگیر را قبل از جراحی مشخص کند.
انواع اسکن پاراتیروئید
اسکن پاراتیروئید میتواند به چند روش مختلف انجام شود. انتخاب نوع اسکن بسته به هدف تشخیصی و تجهیزات مرکز تصویربرداری متفاوت است. انواع اسکن پاراتیروئید عبارتند از:
اسکن سستامیبی (Sestamibi Scan)
اسکن سستامیبی (Sestamibi Scan) یکی از روشهای دقیق و رایج در تشخیص اختلالات غدد پاراتیروئید است که برای شناسایی آدنومها و پرکاری غدد پاراتیروئید کاربرد دارد. در این روش، مقدار کمی ماده رادیواکتیو تکنسیوم-۹۹m سستامیبی از طریق ورید تزریق میشود و با استفاده از دستگاه گاما، تصاویر دقیقی از محل غدد پاراتیروئید تهیه میشود. تصویربرداری در دو مرحله انجام میشود تا غدد غیرطبیعی به خوبی مشخص شوند و پزشک بتواند بهترین تصمیم درمانی یا جراحی را اتخاذ کند. این روش غیرتهاجمی، ایمن و بدون درد است و نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و برنامهریزی درمان دارد.
در اسکن سونوگرافی ترکیبی با رادیودارو (SPECT/CT)
اسکن سونوگرافی ترکیبی با رادیودارو یا SPECT/CT تصاویر سهبعدی با سیتیاسکن (CT) ترکیب میشوند تا موقعیت دقیق غدد پاراتیروئید غیرطبیعی، حتی آدنومهای کوچک یا غدد نابجا مشخص شوند. این تکنیک به پزشک کمک میکند تا برنامه جراحی یا درمانی را با دقت بالاتر و کمترین تهاجم انجام دهد. اسکن SPECT/CT غیرتهاجمی و ایمن است و به تشخیص دقیق و پیشگیری از عوارض ناشی از تشخیص دیرهنگام کمک میکند.
اسکن PET/CT پاراتیروئید
اسکن PET/CT پاراتیروئید در موارد پیچیده، مانند عود بیماری پس از جراحی یا آدنومهای کوچک و دشوار شناسایی استفاده میشود. در این روش، ماده رادیواکتیو خاصی به بیمار تزریق میشود و با ترکیب تصاویر PET و CT، پزشک میتواند محل دقیق غدههای غیرطبیعی را مشاهده کند. این تکنیک به برنامهریزی بهتر برای جراحی کمک بسیار زیادی میکند و نسبت به سایر روشها دقت بسیار بالایی دارد.
نحوه انجام اسکن پاراتیروئید
برای انجام اسکن پاراتیروئید ابتدا مقدار بسیار کمی رادیودارو از طریق ورید بازو تزریق میشود. این ماده بهطور انتخابی در بافتهای فعال پاراتیروئید تجمع پیدا میکند و برای بدن بیخطر است. پس از تزریق، بیمار باید حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه منتظر بماند تا ماده رادیواکتیو در غدد پاراتیروئید و تیروئید جذب شود. سپس بیمار روی تخت دراز میکشد و از ناحیه گردن و قسمت بالایی قفسه سینه تصویربرداری انجام میشود. در این مرحله بیمار باید کاملا بیحرکت باشد تا تصاویر واضح ثبت شوند. حدود ۱٫۵ تا ۳ ساعت بعد، تصویربرداری مجدد انجام میشود. و بعد تصاویر ثبتشده توسط پزشک متخصص پزشکی هستهای بررسی میشود تا وجود یا عدم وجود پرکاری یا آدنوم پاراتیروئید مشخص گردد. کل فرآیند معمولا بین ۲ تا ۴ ساعت طول میکشد.
اسکن پاراتیروئید برای شناسایی چه مشکلاتی استفاده میشود؟
اسکن پاراتیروئید به پزشک کمک میکند تا علت افزایش هورمون پاراتیروئید (PTH) و بالا بودن کلسیم خون را با دقت بیشتری مشخص کند. برخی از مهمترین مشکلاتی که با اسکن پاراتیروئید شناسایی میشوند عبارتند از:
- پرکاری پاراتیروئید (Hyperparathyroidism)
- آدنوم پاراتیروئید
- بزرگی یا فعالیت غیرطبیعی چند غده پاراتیروئید
- پاراتیروئید نابجا (اکتوپیک)
- بررسی عود بیماری پس از جراحی
- کمک به تشخیص علت علائم مرتبط با کلسیم بالا
- پوکی استخوان
- سنگ کلیه
- درد استخوان و مفاصل
- ضعف و خستگی مزمن
- اختلالات گوارشی یا عصبی
بیشتر بخوانید: تصویربرداری پزشکی هستهای
اقدامات و آمادگیهای قبل از اسکن پاراتیروئید
برای بهدست آمدن نتایج دقیق از اسکن پاراتیروئید رعایت برخی اقدامات و آمادگیها قبل از انجام آن ضروری است. خوشبختانه این اسکن نیاز به آمادگی پیچیدهای ندارد، اما توجه به نکات زیر اهمیت زیادی دارد. اقدامات و آمادگیهای قبل از انجام اسکن عبارتند از:
- در اغلب موارد، نیازی به ناشتا بودن نیست، اما اگر پزشک توصیه کرده باشد باید ۴ تا ۶ ساعت قبل از اسکن از خوردن غذای سنگین خودداری شود.
- معمولا مصرف بیشتر داروها ممنوعیتی ندارد.
- در صورت مصرف داروهای موثر بر کلسیم یا هورمون پاراتیروئید (مانند مکملهای کلسیم یا ویتامین D)، پزشک یا مرکز تصویربرداری را مطلع کنید.
- در صورت بارداری یا احتمال آن حتما قبل از اسکن اطلاع دهید.
- در دوران شیردهی ممکن است توصیه شود تا مدت مشخصی (معمولا ۲۴ ساعت) شیردهی را متوقف کنید.
- از زیورآلات، گردنبند، گوشواره و اشیای فلزی استفاده نکنید.
- در روز انجام اسکن، حتما نتایج آزمایش خون، سونوگرافی یا سیتیاسکن قبلی ذا به همراه داشته باشید.
- در زمان انجام اسکن باید کاملا بیحرکت باشید تا تصاویر با کیفیت بالا ثبت شوند، اسکن بدون درد است و جای نگرانی ندارد.
عوارض اسکن پاراتیروئید
دوز اشعه در اسکن پاراتیروئید کمخطر است و در اغلب افراد عارضه جدی ایجاد نمیکند. مقدار اشعه و ماده رادیواکتیو استفادهشده بسیار کم و کنترلشده است. اما برای خانمهای باردار یا افرادی که در دوران شیردهی هستند میتواند خطرناک باشد. برخی از عوارض اسکن پاراتیروئید عبارتند از:
| عوارض پاراتیروئید | توضیحات |
| حساسیت به ماده رادیو اکتیو | بروز واکنش به مواد تزریقی در برخی ازافراد |
| سوزش، درد و قرمزی | این علائم معمولا کوتاهمدت هستند و خودبهخود برطرف میشوند. |
| واکنش آلرژیک | این واکنشها که شامل سرگیجه، حالت تهوع و خارش هستند بسیار نادرند. |
| سرگیجه | در برخی از افراد به دلیل حساسیت بالا میتواند به صورت موقتی ایجاد شود. |
| کهیر | این یکی از نادرترین عوارض اسکن پاراتیروئید است. |
تفسیر نتایج اسکن پاراتیروئید
تفسیر نتایج اسکن پاراتیروئید به پزشک کمک میکند تا عملکرد غدد پاراتیروئید را بررسی کرده و وجود یا عدم وجود پرکاری یا آدنوم پاراتیروئید را مشخص کند. این نتایج معمولا در کنار آزمایش خون (PTH و کلسیم) و سایر تصویربرداریها ارزیابی میشوند. در اسکن طبیعی جذب ماده رادیواکتیو در ناحیه گردن یکنواخت و متقارن است و پس از تصویربرداری مرحله بعدی، جذب غیرطبیعی دیده نمیشود و نشانهای از آدنوم یا پرکاری پاراتیروئید وجود ندارد. اما در نتیجه غیرطبیعی اسکن پاراتیروئید نقطهای با جذب بالا که در تصاویر دیده میشود که نشانه آدنوم پاراتیروئید است و معمولا نشاندهنده پرکاری یک غده پاراتیروئید است. زمانی که در نتایج تصویربرداری جذب غیر طبیعی وجود داشته باشد می توان نشانه پاراتیروئید آناپلاستیک باشد.
بهترین مرکز برای انجام اسکن پاراتیروئید
برای انجام اسکن پاراتیروئید باید به مرکزی مراجعه کنید که دارای جدیدترین دستگاهها و کادری حرفهای برای انجام این اسکن باشند. زیرا دقت و کیفیت تاثیر در روند انجام آن تاثیر بسیار زیادی در نتایج آن خواهند داشت. مرکز جام جم شهریار یکی از بهترین مراکز برای انواع خدمات تصویربرداری پزشکی از جمله اسکن پاراتیروئید است. این مرکز همه روزه به صورت شبانه روزی حتی در روزهای تعطیل نیز بدون نوبت خدمات اسکن پاراتیروئید را برای افرادی که قصد انجام آن را دارند ارائه میدهد.
بیشتر بخوانید: اسکن تیروئید در شهریار
کلام پایانی
اسکن پاراتیروئید روشی بی خطر برای بررسی دقیق عملکرد غدد پاراتیروئید و کمک به تشخیص علت افزایش کلسیم خون و مشکلات مرتبط با آن است. زمانی که این بررسی در محیطی استاندارد و با تفسیر تخصصی انجام شود، میتواند مسیر درمان را برای پزشک و بیمار شفافتر و مطمئنتر کند. در مرکز تصویربرداری جام جم شهریار این روش تصویربرداری با استفاده از تجهیزات بهروز پزشکی و با رعایت کامل اصول ایمنی انجام میشود، تا بیماران بدون دغدغه، روند تشخیص خود را طی کنند. انتخاب یک مرکز تصویربرداری دقیق، گام مهمی در تصمیمگیری درمانی است و جام جم شهریار تلاش میکند این مسیر را برای مراجعان سادهتر کند.
سوالات متداول
خیر، تنها مرحله تزریق رادیودارو ممکن است کمی سوزش خفیف داشته باشد و خود اسکن کاملا بدون درد است.
کل فرآیند معمولا بین ۲ تا ۴ ساعت طول میکشد، ولی تصویربرداریها کوتاه و بدون درد هستند.
این اسکن بسیار دقیق است، بهویژه برای آدنومها و پرکاری غدد، اما تشخیص نهایی معمولا با ترکیب آزمایش خون، سونوگرافی و معاینه بالینی انجام میشود.